تحلیل رفتار متقابل چیست ؟

تحلیل رفتار متقابل (Transactional Analysis – TA) رویکردی روان‌شناختی است که بر پایه چند فرضیه فلسفی مهم بنا شده است:

انسان‌ها ذاتاً ارزشمند هستند.
من و تو، هر دو محترم و ارزشمندیم. ممکن است رفتار یا انتخاب دیگری را نپذیریم، اما همیشه خودِ او را می‌پذیریم.

همه توانایی فکر کردن دارند.
به جز در موارد خاص مانند آسیب‌های شدید مغزی، همه ما می‌توانیم بیندیشیم و تصمیم بگیریم. پس مسئولیت زندگی و انتخاب‌های‌مان بر عهده خودمان است.

سرنوشت انسان قابل تغییر است.
ما در کودکی تصمیم‌هایی می‌گیریم که بر مسیر زندگی‌مان اثر می‌گذارند، اما این تصمیم‌ها ثابت و غیرقابل تغییر نیستند؛ می‌توانیم دوباره انتخاب کنیم و آینده‌ای متفاوت بسازیم.

مفاهیم کلیدی در تحلیل رفتار متقابل

یکی از مفاهیم کلیدی در تحلیل رفتار متقابل، سه حالت نفسانی والد، بالغ و کودک است. این سه حالت به معنای وجود سه فرد جداگانه در درون ما نیستند، بلکه بخش‌هایی از شخصیت و تجربه‌های ذهنی ما هستند که از مراحل رشد و یادگیری‌مان شکل گرفته‌اند:

کودک: بازتاب احساسات، هیجانات و تصمیم‌های دوران کودکی ماست.

والد: پیام‌ها و باورهایی است که از والدین یا افراد مهم زندگی‌مان درونی کرده‌ایم.

بالغ: بخش منطقی، آگاه و متصل به «اینجا و اکنون» است که به ما کمک می‌کند بهترین تصمیم را در لحظه بگیریم.

این مرزبندی‌ها به ما کمک می‌کنند تا بهتر بفهمیم چرا در موقعیت‌های مختلف به شکلی خاص رفتار می‌کنیم و چگونه می‌توانیم رابطه‌ای سالم‌تر با خود و دیگران بسازیم.

تحلیل رفتار متقابل در واقع ابزاری است برای شناخت خویشتن، درک الگوهای ارتباطی و ایجاد تغییر در زندگی.